16.10.2016 - Orhangazi Haber, Şehir ve Firma Rehberi

Gedelek Mahallesi

Gedelek Mahallesi

İlçenin güneybatısında, Gemlik-Orhangazi yolunun 1 km. batısındadır. Bursa merkeze 42, İlçe merkezine 6 km. uzaklıkta eski ve yerli bir köydür. Eskiden İznik‘e bağlı idi.

Yavuz Sultan Selim Han’ın vakıf köyüdür. Köyün geliri İstanbul’da yaptırdığı imaretine harcanmaktaydı. Gedelek adı, ok kuburu anlamına gelen “Gedeleç“‘ten gelmiş olmalıdır. 1530 Tahrirat defterine göre İznik kazasının Gürle Bucağına bağlı idi. 1530 yılında köyde 17 hane yaşamaktaydı. İşgal yıllarında köy tamamen yakılmıştır. Köyde en önemli gelir kaynakları Zeytin ve Turşuculuktur.

Özellikle Turşu köyün en önemli gelir kaynağıdır. Türkiye’nin en önemli turşu üretim merkezlerinden biridir.

gedelek-koyu-orhangazi-bursa

Köyde 1 sağlık evi, 1 ilköğretim okulu bulunmaktadır.

1927 yılında 463, 1990 yılında 1055, 1997 yılında 1182, 2000 yılında 1294, 2010 yılında ise 1303 kişi yaşamaktaydı.

gedelek-mahallesi-orhangazi-bursa

Köyün hemen kuzeybatısında Pınar olarak bilinen bir mesire alanı vardır.  Ve buradan çıkan Pınarbaşı suyu önemli bir yere sahiptir. Bu su ile turşu üretimi yapılmakta, suyun bir kısmı ile bahçeler sulanmakta ve suyun kaynağı çevresindeki yeşil alan, piknik yeri olarak değerlendirilmektedir.

gedelek-mahallesi-orhangazi

Doğal park alanı olarak korunmuştur. Ve mesire alanı olarak da kullanılmaktadır. Suyun başında dikili olan tarihi büyük çınarlar görülmeye değer güzelliktedir.

Pınar’ın temiz ve serin sularında bir kızın yaşadığı rivayet edilir. Bu kızın uzun sarı saçları olup, yıkanmaya geldiği ve  Pınar sularının sahibi olduğu için bu kızı gören insanların çarpılacağına inanılırdı.

gedelek-pinar-orhangazi-bursa

Dede Bayırı ve Karşı Bayır’ı denilen bu iki tepede, iki ermiş dedenin yattığı,  bazı anlatımlara göre de Dede bayırında bir Ermiş dede’nin var olduğu rivayet edilir.

Önceleri köyün girişinde bulunan çeşme önündeki çalıların sıtma hastalığına iyi geleceğine inanılırdı. Sıtma olan kişiye sürüldüğünde iyileştiği söylenirdi.

Gedelek’te Ermenilerin Yaptığı Katliam

Gedelek’in üst kısmında da komşu Benli ve Yukarı Benli adlı Ermeni köyleri bulunmaktaydı. Türk ve Ermeniler 1921 yılına kadar komşu köyler olarak yüzyıllarca barış içinde yaşamışlar, Gedelek’ teki ipek böcekçiliği ve zeytin bahçelerinin bakımında Benli’li Ermeniler kuşaklar boyu Gedelek’teki Türklerle beraber çalışmışlardır. 1915’deki tehcir olayları esnasında da bu durum hiç değişmemiş, dostluk devam etmiştir. Ama ne yazık ki Yunan’ın Gemliği ve köylerini işgali ile komşu Ermeni köyleri Türk köylerine karşı birden bire vahşi ve insanlık dışı saldırılarına başlamışlardır.

1921’de Yunan askerlerinin baskısı ve köylerine hiç dokunulmayacağı gibi yalanlarla Gedelek Köy Muhtarı Osman Efendi ikna edilmiştir. Muhtarın yardımı ile köyden iki kağnı dolusu silah Yunan askeri tarafından toplanmıştır. Bu şekilde Gedelek halkı Yunanlılar tarafından silahsız ve savunmasız bırakılmıştır. Bunun üzerine Benli Ermenileri’de “Gedeleği bize bırakın, biz yakacağız” deyip köye el koymuşlardır. Neticede silahsız kalan Gedelek halkına özellikle geceleri komşu Benli Köyü Ermenileri eziyet etmeye ve mallarını yağmalamaya başlamışlardır.

O esnada köy, askerde olan gençlerinin yokluğundan dolayı çoğunluğu kadın ve çocuklar ile bazı ihtiyarlardan ibarettir. Kadınların bir kısmı Ermeni erkeklerinin tecavüzünden, sarkıntılığından korunmak gayesiyle Ali Çavuşların evinde toplanıp yüzlerine mayıs (hayvan dışkısı) ve çamur sürerek evlerde gizlenmeye, tecavüzden korunmaya çalışmışlardır. Ertesi günü evlerine sığınmış Türk köylüleri zorla Hacı Osman YILMAZ’ın evine doldurulmuş ve içeriye pencereden el bombaları atılarak topluca katledilmişlerdir.

Bombalanan evden yaralı kurtulan tek kişi o zamanlar 11 yaşındaki kız çocuğu olan Paslıoğulları’ndan Hayriyedir. Hayriye (ERDEM) yanı başındaki annesinin beyninin parçalanarak öldüğüne şahit olmuş kendisi de çenesinin el bombasından parçalanıp kopmasıyla ağır yaralanmıştır. Ermeniler köyü yağmaladıktan sonra evlerin tamamını ateşe vermiş ve köyde ağır yaralı Hayriye’den başka kimse kalmamıştır.Küçük ve yaralı kız köy hamamı taştan olduğu için yanmayan tek yapı olduğundan gece hamamın içine sığınıp gündüz su birikintisinden ayakkabısının içine su doldurup (su su diye) inleyen yaralılara su taşımıştır. 15 gün kadar sonra köye dolaşmaya gelen yağmacı bir Ermeni onu at arabasına bindirip Kumla Camisindeki mülteci olan Türklerin yani Gedelek ve civar köylerden kaçıp camiye sığınanların yanına götürmek için almış ama Açmalar Mevkisinde birden kızı saçlarından tutarak kara diken öbeğinin içine fırlatıp atmış ve kızcağızı bırakıp gitmiştir. Çalıların içinde 3 saat kadar acı içinde kıvranırken yine yağmacı bir başka Ermeni onu dikenlerin içinden çıkartıp, dikenlerini temizleyip at arabasına battaniyenin altına yatırmak suretiyle Kumla’ya getirmiş, Caminin minaresini gösterip ‘sizinkiler orada hadi git’ deyip göndermiş, Camideki mültecilerin içinde akrabalarıyla buluşup ölmekten kurtulmuştur. Çenesi kopuk olduğu için yüzünü bütün hayatı boyunca örtü ile gizleyen bahtsız Hayriye’nin yemek yediğini hiç kimse görmemiştir. Zavallı kadın hiç evlenmeden, kız olarak 1972’de 64 yaşında vefat etmiştir.

Hacı Osman’ın evinde el bombalarıyla öldürülenlerin cesetleri daha sonra zeytin merdiveni ile içeriden taşınıp pis su kanalı olarak kullanılan hendeğe birbiri üstüne Benli’li Ermeniler tarafından atılmıştır. Canlarını kurtaranların bir kısmı da Güney pınarında toplanarak Kumla istikametine kaçıp oradan Hilâli Ahmer (Kızılay) gemisi ile İstanbul’a Selimiye Camisine getirilmişler ve yıllarca orada sığınmışlardır. Köylünün diğer bir kısmı da Karamürsel yönünde kaçarak Türk ordusuna sığınmak için Eskişehir’in İnönü bölgesindeki çadırlarda yıllarca kanoklamıştır. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılması üzerine köyüne dönenler Gedelek’in tamamen yok olup, yakılmış ve yıkılmış olarak görmüşlerdir.

Turgay TÜFEKÇİOĞLU

gedelek

GEDELEK KÖYÜ MUHTARI

Adı Soyadı : Osman TRAK    Tel : 0 224 586 50 14      Cep : 0 532 784 16 93

Köylist – Her hakkı saklıdır © Orhangazi Şehir ve Firma Rehberi | Bursa Orhangazi | orhangazi.net

loading...
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ