31.07.2018 - Orhangazi Şehir, Firma ve Kent Bilgi Rehberi

Kurtuluş Savaşında Orhangazi Müdafaası

Kurtuluş Savaşında Orhangazi Müdafaası

KURTULUŞ SAVAŞINDA ORHANGAZİ NASIL KURTULDU

İşgalden çok önceleri paylaşım savaşı başlamadan evvel önemli ve stratejik yerlerden biri olan Orhangazi’ye İngiliz karakolları kurulmuştu (15 Ekim 1919). Bu karakollar farklı kaynaklara göre 5 Ağustos, 25 Ağustos veya 7 Eylül’de yerini Yunan ordusuna bırakarak çekildi. Yunan ordusunun gelişi sonun başlangıcı oluyordu. Yunan ordusunun gelişiyle yöredeki Ermeni ve Rum çetelerin katliamları başlıyordu.

Bu katliamların önüne geçebilmek ve bazı kendini bilmezler de fırsattan istifade etmek için çeteleşme yoluna baş vurdu ve Milis güçler kuruldu ki bazıları şunlar; İdris kaptan çetesi, Kuzeyde Yalova dolaylarında Kara İbo çetesi ve Yenişehir-İznik dolaylarında Gökbayrak Cemal Müfrezesi faaldi.

Ancak ilçede Müdafa-i Hukuk öğretisini yayan ve temsil eden şubenin sorumlusu Bahaeddin bey, yanında Ahmet Derviş bey (Tarakçıoğlu) ve Refik bey (Atay) vardı.

Bu arada Orhangazi Kaymakamı Mehmet Tevfik bey İstanbul yanlısı olduğu gerekçesi ile Mayıs 1920 başlarında Gökbayrak Cemal tarafından görevden alınacaktı.

İşte Orhangazi‘nin kurtuluşu; Başkomutan savaşında Yunanlıların Anadolu’daki asıl gücünü oluşturan güney kolordularının büyük kayıplar vermesi ve kılıç artıklarının İzmir’e doğru bozgun halinde çekiliyor olması, düşmanın kuzeydeki 3. Kolordusunu da Marmara’nın güneyinde sıkışıp kalma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmıştı. Kolordunun Anayurt’a dönebilmesi için Gemlik, Mudanya ve Bandırma limanlarının yaşamsal önemi vardı. Orhangazi-Gemlik yöresi önceden 55. alay ile desteklenmişti.

Alınan önlemlere karşın, kolordu komutanına ulaşan savaş raporları iç açıcı değildi. Türk ordusunda cesareti ve kararlılığıyla nam salmış olan Halit Paşa’nın (Karşıalan) komuta ettiği Kocaeli grubu savunmadaki Yunan birliklerini zor duruma düşürmüştü. Albay Jiras’ın uğraşlarına rağmen Yenişehir geri alındı (6 Eylül 1922 saat:13:40).

7 Eylül 1922 günü Kocaeli Grubuna bağlı mürettep müfreze ile bu müfrezenin batısında bulunan iki tabur ve bir bağımsız bölük gücündeki birlikler Orhangazi‘nin batısındaki sırtları ele geçirmek amacıyla şiddetli bir saldırı başlattılar.

Arazi son derece sarp ve uzun süreden beri Yunan istihkam birliklerince özel olarak berkitilmiş bulunduğu için saldırı çok güç ilerliyordu. Birlikler ağır kayıplar vermekteydi.

8 Eylül 1922 günü Kocaeli Grubunun mürettep müfrezesinin sorumluluk bölgesinde önemli bir gelişme olmadı. Müfreze birlikleri, berkitilmiş mevzilere son ve kesin saldırı için hazırlıkları sürdürdüler.

9 Eylül 1922 günü Türk süvarileri yıldırım hızıyla İzmir’e ulaştılar ve kordonda ki hükumet konağına Türk bayrağını çektiler.

Bu kutlu haberi Batı Cephesi Komutanlığı, 3. Türk kolordusuna gönderdiği bir telle mustuladı. Hem de “3. kolordunun, Kocaeli Grubu ile birlikte Bursa cephesindeki düşmanı izleyerek saldırıya geçmesi” buyruğunu verdi. 8 Eylül’ü 9 Eylül’e bağlayan gece Bursa’nın doğusundaki kazancı mevzilerini tutmakta olan Yunan birlikleri 3. Yunan kolordu komutanının emriyle geri çekilmeye başladı. Bu durum 9 Eylül’de gün boyu sürdü. Yunanlılar çekilişlerini örmek için Türk birliklerine sınırlı saldırı girişiminde bulundularsa da bu saldırı saat 16:30’da durduruldu ve püskürtüldü. Gelen olumlu raporlar üzerine 1. Dümen hemen ileri yürüyüşe geçerek kazancı mevzilerini ele geçirdi. Güney’deki Mürettep süvari tümeni’de ,Marmaracık kesimine değin ilerledi, çekilen düşmanı ateş baskısı altında tutmayı sürdürdü.

10 Eylül 1922 sabahı saat 10:30’da Kocaeli grubu karşısındaki düşmana iki koldan saldırıya geçti. Sağ kol (Batı kolu) şiddetli direnmeyle karşılaştıysa da, kısa sürede direnmeyi kırarak Şahintepe’yi (Beşpınar dağı) ele geçirdi. Sol kol (Doğu kolu) ise Hamzalı köyüFındıklı köyü hattına yanaştı. Şiddetle saldırıya geçerek düşmanı mevzilerinden attı. Saat 10:00’da Orhangazi’ye girdi. Böylece işgal boyunca büyük acıların yaşandığı, bir kaç kez yakılıp yıkılan Orhangazi kasabası da kurtarılmış oluyordu. Sırası ile diğer il ve ilçelerde kurtarılırken işgal bitiyor ve Cumhuriyet ilan ediliyordu.

İşte Orhangazi böyle kurtarıldı. Emeği geçenlerin ruhları bir kez daha şad olsun!..

Kaynak: İşgalden Kurtuluş Bursa – Yılmaz AKKILIÇ / Araştırmacı Yerel Tarihçi İlhan ERDEM

loading...
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ